Ziemie pruskie – biała plama

Przebiegająca w pobliżu ziem pruskich linia podziału osadnictwa europejskiej społeczności żydowskiej staje się z końcem XVIII w. coraz bardziej widoczna. Podczas gdy wielu królewieckich Żydów kierowało się ideałami oświecenia (Haskalah) i korzystało z edyktu emancypacyjnego z 1812 r., by móc tym łatwiej odnaleźć swoje miejsce w niemieckim społeczeństwie państwa pruskiego, drugi brzeg Niemna, a więc te tereny, na których dawniej znajdowało się Wielkie Księstwo Litewskie, zamieszkiwali Żydzi, którzy większą wagę przykładali do tradycji kulturowych i religijnych, prowadząc m.in. działalność literacką w jidisz. Amerykańsko-litewski językoznawca Dovid Katz sporządził mapę, na którą naniósł, poczynając od XVIII w., liczne miejsca działalności posługujących się językiem jidisz pisarzy na terenach sąsiadujących z ziemiami pruskimi od wschodu, podczas gdy same ziemie pruskie przedstawił jako białą plamę. Mapka jest o tyle ciekawa, bo nie tylko prezentuje niemieckie, polskie, litewskie i białoruskie nazwy miast i miasteczek tego regionu, ale uzupełnia je o często dziś już mniej znane nazwy w języku jidisz.

Bądź aktywny

źródło: Dovid Katz: Lithuanian Jewish Culture, Vilnius 2010, s. 248.